|
Thema in de kijker: Internationale vrouwendag in de humane wetenschappen
8 maart is het de 'internationale dag van de vrouw'. Op deze dag komen vrouwen over heel de wereld samen om de strijd voor gelijke rechten te vieren en de aandacht te vestigen op nog bestaande ongelijkheden.
korte geschiedenis
8 maart is een symbolische dag voor de vrouwenbeweging. Op 8/3/1908 legden vrouwelijke textielarbeiders uit New York gezamenlijk het werk neer. Duizenden vrouwen kwamen op straat en eisten betere werkomstandigheden, vrouwenkiesrecht en afschaffing van de kinderarbeid. Deze staking was het prille begin van de strijd voor de vrouwenemancipatie. In 1910 stelt de Duitse Clara Zetkin tijdens een conferentie voor socialistische vrouwen in Kopenhagen voor om 8 maart uit te roepen als internationale vrouwendag. Sinds 1910 wordt er elk jaar een vrouwendag georganiseerd.
vandaag
De internationale vrouwendag wordt dit jaar voor de 100ste keer georganiseerd. Sinds het eerste jaar is er al veel gebeurd. Meisjes en vrouwen kunnen vandaag kiezen in welke richting ze verder studeren. Ze zijn mobiel, timmeren aan een carriere, zijn seksueel bevrijd, plannen hun kinderwens, gaan in de politiek, richten een eigen zaak op, zijn zelfstandig en onafhankelijk en al lang geen slaaf meer van het huishouden. Maar cijfers tonen aan dat mannen vandaag nog steeds een streepje voor hebben:
- Meisjes stromen weinig door naar wetenschappelijke en technische richtingen in het onderwijs.
- Vrouwen verdienen gemiddeld tien procent minder dan hun mannelijke collega's.
- In de politiek krijgen vrouwen vaak slechts kansen 'omdat het moet'.
- Ondanks de 'nieuwe man' blijft het huishouden toch vooral een taak voor vrouwen.
- Vrouwen komen vaak in beeld als lustobject.
- De 'ideale maten' van topmodellen houden generaties vrouwen nog steeds in de ban.
- Geweld tegen vrouwen is nog altijd een wijdverspreid probleem.
- De reclamewereld en de media staan nog steeds bol van stereotiepe beelden en opvattingen.
Dit laatste punt werken we hier verder uit. De media gebruikt nog vaak stereotype beelden van vrouwen en dit heeft een groot effect op onze beeldvorming. Verder in dit thema in de kijker kom je te weten wat in je klas kan doen rond beeldvorming en stereotypen bij vrouwen. We geven voorbeelden van workshops uit het Kleur Bekennen aanbod die aansluiten bij dit thema, informatieve websites en educatief materiaal.
IN JE KLAS
Basis onderwijs
Stereotypen op het werk
In de hele wereld is er een scherpe scheiding tussen 'vrouwenwerk' en 'mannenwerk', Maar dit wil niet zeggen dat deze scheiding overal hetzelfde is.
Denk samen met je leerlingen na wat de typische vrouwen en mannen beroepen zijn in Belgie. Al snel zul je komen tot:
- Vrouwenwerk: verpleegster, familiezorg, secretaresse, lerares, kapper, schoonmaakster,.
- Mannenwerk: bouwvakker, landbouwer, loodgieter, havenarbeider, vrachtwagenchauffeur, brandweerman,.
Leerlingen beseffen vaak niet dat deze onderverdeling niet overal geldt; wereldwijd oefenen vrouwen taken uit die in het Westen door mannen worden gedaan. Zo wordt er door vrouwen op het land gewerkt, gaan ze water halen, sprokkelen ze hout, doen ze verbouwingen, weven ze (Latijns-Amerika), helpen ze in de wegenbouw (Nepal en Rusland). Ook de specifieke mannenberoepen verschillen sterk per land. In Pakistan zijn er alleen maar mannelijke typisten, in Iran en Saoedi-Arabie zijn alle advocaten en rechters mannen en in Brazilie zijn er alleen maar mannelijke politieagenten.
Een leuke website hierbij is http://grant.robinson.name/projects/montage-a-google/app/ . Vul een zoekterm in (bv. een beroep) en de site gaat op zoek naar afbeeldingen die op google te vinden zijn. Verbazend hoe stereotiep bevestigend dit is!
Gelijke rechten voor mannen en vrouwen
Om hier in je klas verder mee te werken kan je het boek 'Gelijke rechten voor mannen en vrouwen' van Emma Haughton gebruiken. Het boek werkt met een aantal provocerende citaten, waarbij onpopulaire standpunten ook aan bod komen. Praktische taakverdeling of ouderwetse stereotypen? Carriere maken of ouder die er niet is? Evenwicht herstellen of discriminatie? Hebben mannen en vrouwen gelijke rechten? Je kan het ontlenen in onze documentatiecentra.
Secundair onderwijs
Stereotypen in tv-series
De media is de grootste gebruiker van stereotypen. In populaire series zoals 'Friends' en 'Sex and the City' komen seksuele stereotypen vaak terug: seks is recreationeel, vrouwen zijn seksobjecten, mannen zijn gedreven door seks... Het probleem is dat jongeren hier een voorbeeld aan nemen en de stereotypen als waar beschouwen. Ook in de Vlaamse tv-series komen stereotypen terug. Hieronder vind je een krantenartikel van Hilde De Baerdemaeker.
Hilde De Baerdemaeker: 'Ik denk al bijna als een man'
De hoofdrol in de nieuwe telenovela LouisLouise was er een die veel Vlaamse actrices interesseerde. Maar hij ging dus naar Hilde De Baerdemaeker, bekend van rollen in onder meer Urbain, Halleluja! en Team Spirit. Ze presenteerde ook het programma Wit down under op Een. (.) Al blijft het wel een ongeloofwaardig verhaaltje. 'Ik dacht inderdaad: een man die in een vrouw verandert, dat zal iedereen geloven. Maar in een telenovelle mag het verhaal er een beetje over zijn. Het is de kunst om het toch geloofwaardig te brengen. Het voordeel is ook: als je mee bent, werkt de humor dubbel. Dit is echt een absurde rol: na twee maanden draaien denk ik haast als een man.De reeks is opgebouwd rond de stereotypen van de macho en de babe. In het echte leven lopen die rolpatronen veel meer door elkaar. Mijn man doet ook de was en de strijk. En ik zet ook de vuilbakken buiten. Wie tijd heeft, doet het huishouden. En wat dat dan precies is, maakt toch niet uit.' (.)
(uit: De Standaard van 24 september 2008)
Ga met je leerlingen op zoek naar de stereotypen die terug te vinden zijn in deze reeks. Denk ook eens na over de gevaren van deze stereotypen.
Stereotypen in de reclame
Ook in de reclame worden de rolpatronen vaak gebruikt. Neem met je leerlingen een tijdschrift of krant vast en bekijk de reclame, je zal zien dat het altijd de vrouw is die kookt of wast en de man die een nieuwe auto koopt.
De websites: www.zorra.be en www.ada-online.org/nlada/spip.php?rubrique93 besteden hier aandacht aan en geven een aantal voorbeelden.
Ook celebraties bevestigen vaak stereotypen. Rasadoc, biblitheek, documentatiecentrum en archief voor gelijke kansen, feminisme en vrouwenstudies, heeft hierover een online lespakket gemaakt voor leerlingen van de derde graad BSO. www.rosadoc.be/onderwijs/beeldige_vrouwen/start.htm.
Klasgesprek - Stellingenspel
Als leerkracht formuleer je een aantal stellingen over de invloed van de media op het zelfbeeld. In de twee hoeken van het klaslokaal hangen papieren flappen op. Op de ene flap staat 'EENS', op de tweede staat 'ONEENS'. Op de flappen is er plaats genoeg om argumenten neer te schrijven. De leerkracht leest achtereenvolgens de stellingen af. Het is de bedoeling dat de leerlingen bij elke stelling een keuze maken uit een van de twee hoeken (eens, oneens). Als ze hun keuze gemaakt hebben, gaan ze in desbetreffende hoek zitten. Op de flap waarbij ze zitten, schrijven ze nu hun argumenten waarom ze die positie ingenomen hebben. Tijdens het discussieren is er de mogelijkheid om van hoek te veranderen. Bij deze opdracht heb je als leerkracht als belangrijke taak om als moderator op te treden en de verschillende ervaringen in verband te brengen met elkaar.
Enkele stellingen die kunnen gebruikt worden:
. Vooral mooie mensen hebben een positief zelfbeeld.
. Vele jongeren willen lijken op mensen die ze op TV of in tijdschriften zien.
. De media draagt bij tot het zelfbeeld van jongeren.
. Media kan het seksuele beeld van jongeren beinvloeden.
. De magere modellen in tijdschriften en op televisie werken anorexia in de hand.
Het klasgesprek heeft als doel om aan waardenverheldering te doen, namelijk "wat vind je van iets?, Hoe kijk je tegen dingen aan?". De leerlingen staan stil bij verschillende stellingen en denken hier ook kritisch over na. Ze gaan bij zichzelf na of ze ermee akkoord gaan of niet. Hierbij verduidelijken ze hun standpunt aan de hand van eigen argumenten.
(Bron: Lessenpakket Vrije Ruimte: Effecten van media op het zelfbeeld van jongeren, Academische lerarenopleiding Sociale Wetenschappen Leuven, Reinhilde Appermans, academiejaar 2006-2007).
Tentoonstelling: 'Jongens en meisjes.Bestemming bekend?'
Een tentoonstelling over stereotypen en rollenpatronen, vroeger en nu.
'Jongens en meisjes. Bestemming bekend?' is een tentoonstelling over mannelijkheid en vrouwelijkheid en vooral hoe de ideeen hierover veranderden tussen 1830 en nu. Ze toont eveneens hoe samen met die ideeen ook het concrete leven van mannen en vrouwen wijzigde. Zo ontwikkelden er zich nieuwe visies op o.a. het vader- en moederschap, typisch jongens -en meisjes speelgoed, onderwijs, werk?
Overal krijgen we te maken met stereotiepe denkbeelden over jongens en meisje, mannen en vrouwen: mannen huilen niet, meisjes kennen niets van wetenschap, jongens spelen niet met poppen en vrouwen kunnen vooral hun wagen niet parkeren! Iedereen kent deze denkbeelden maar toch zijn ze niet zo natuurlijk en onveranderlijk dan ze lijken. Ze ontstaan vaak in een historische context.
Praktische info:
- Wanneer: van 2 februari tot 31 maart 2010
- Waar: Atlas, Carnotstraat 110, 2060 Antwerpen
- In het kader van de tentoonstelling vinden er verschillende lezingen en workshops plaats, meer info op www.antwerpen.be/atlas.
Meer achtergrondinformatie, interessante website, workshops en educatief materiaal over dit thema kan u hier terug vinden.
|
