Werk eens de volgende activiteiten uit in je les aardrijkskunde (of een andere les). Zo werk je aan eindtermen voor de...

eerste graad ASO: 1.2, 1.4, 2.6, 2.7, 2.8, 3.1.10, 4.4.29-33
eerste graad BSO: 1.7, 3.17, 3.18
tweede graad ASO: 4-12
derde graad ASO: 7, 10, 27-29
derde graad TSO: 7, 10-13

Aandachtspunten:
- Kies voor handboeken die een gevarieerd beeld geven van de verschillende werelddelen en culturen. In Afrika leeft men bijvoorbeeld niet alleen in hutten en niet iedereen loopt er blootsvoets. Naast traditionele landbouw worden in Afrika ook grote gebieden bebouwd met de allerlaatste nieuwe technieken en Nairobi is een wereldstad.

- Gebruik een neutrale taal. Vermijd zwart/wit- en wij/zij-voorstellingen. Wijs ook op gelijkenissen wereldwijd. Denk eraan dat herkenning zorgt voor verbondenheid.

- Leg de link met actuele gebeurtenissen in de gebieden die je bespreekt. - In de documentatiecentra van Kleur Bekennen vind je heel wat bruikbare informatie voor het vak aardrijkskunde. De educatieve pakketten, dvd's, boeken en atlassen staan gerangschikt volgens werelddeel en thema. Iedereen kan ze gratis uitlenen.

- Relativeer je eigen plaats in de wereld: niet iedereen bekijkt de wereld vanuit het Europese standpunt (gebruik verschillende soorten wereldkaarten of toon de Peters-projectie). China was al in het verleden een wereldmacht en bekijkt de wereld heel anders dan wij Europeanen.

- Stimuleer jongens en meisjes op dezelfde wijze. Met dit vak kan je zeer goed aantonen dat discriminatie omwille van geslacht in heel veel landen aanwezig is en dat meisjes op vele plaatsen niet dezelfde kansen krijgen als jongens.

SMAAKMAKERS bestaat uit interessant lesmateriaal, educatieve websites,... kortom een handvol ideeen om op eigen houtje aan de slag te gaan.

ACTIVITEIT: Mobiliteit werelwijd

Thema: verkeer en milieu
Duur: 2 lesuren
Doelgroep: eerste graad ASO
Eindtermen: 1.2, 1.4, 2.6, 2.7, 2.8, 3.1.10, 4.4.29-33

Verloop:
Alle leerlingen bekijken het stadsplan van de stad of gemeente waar de school gelegen is. Ze kijken waar de drukke wegen lopen en welke afstanden haalbaar zijn voor een dagelijks fietstraject. Daarna stippelen de leerlingen een veilige fietsroute van school naar huis uit voor alle leerlingen van de klas. Ze formuleren haalbare maatregelen om de drukte aan de schoolpoort te verminderen.

Hierna maken de leerlingen ICT-oefeningen aan de hand van volgende vragen:
- Wat zijn de gevolgen van de toenemende mobiliteit wereldwijd voor het energieverbruik?
- Wat zijn de gevolgen van de toenemende mobiliteit wereldwijd voor het afval en de vervuiling?
- Wat zijn de gevolgen van de toenemende mobiliteit wereldwijd voor het lawaai?
- Wat zijn de gevolgen van de toenemende mobiliteit wereldwijd voor het verkeer?
- Wat zijn de gevolgen van de toenemende mobiliteit wereldwijd voor de natuurgebieden?

Ze verdelen zich in groepen. Elke groep kiest een van de vragen. Daarna zoeken ze via internet informatie op waarna ze alle antwoorden verzamelen in een mobiliteitsbundel waarin ook foto's worden geplakt.

Bronnen:
- "Mobiliteit: steeds meer, verder en sneller", Centrum voor Mondiaal Onderwijs, 2003. Dit educatief pakket, bestaande uit foto's, cartoons en tekstmateriaal, kan gebruikt worden als leidraad bij het maken van werkstukken rond mondiale thema's.
- www.mobielvlaanderen.be: website met praktische tips rond duurzame mobiliteit.
- www.lne.be/doelgroepen/onderwijs/mos/onderwijsniveau/secundair/thema/verkeer-mobiliteit/achtergrondinfo: website met educatieve informatie rond milieu en mobiliteit op school.
- www.verkeervpi.be: informatieve website van het Verkeers Pedagogisch Instituut. Met verwijzing naar de eindtermen, interessante links en actieplannen.
- www.mobiel.be: website met interessante tips voor de fiets als vervoersmiddel.
- www.langzaamverkeer.be: website met educatieve informatie rond verkeer.

ACTIVITEIT: Multiculturele wandeldag in de streek

Thema: milieu en diversiteit
Duur: halve of volledige lesdag
Doelgroep: eerste graad ASO en BSO, tweede graad ASO
Eindtermen: eerste graad ASO: 1.2, 1.4, 2.6, 2.7, 2.8, 3.1.10, 4.4.29-33, eerste graad BSO: 1.7, 3.17, 3.18, tweede graad ASO: 4-12

Verloop:
Bezoek aan een mijngemeente met gids:
Een bezoek aan de mijnsite van anderhalf tot twee uur. De gids besteedt aandacht aan de geschiedenis van deze streek en legt de link met het heden. De leerlingen vullen intussen een vragenlijst in. Enkele mogelijke vragen zijn: "Wat is de afkomst van de meeste migranten in deze streek? Waarom? Wanneer beleefden deze mijnen hun topdagen? Waarvoor worden de mijnen nu gebruikt? Waar werken de inwoners van deze streek nu?" 

Culturentocht:
Gedurende anderhalf tot twee uur een culturentocht doorheen een van de multiculturele wijken van de gemeente maken. De leerlingen bezoeken plaatselijke winkeliers, zaken, buurthuizen, kerken en moskeeen. Een multicultureel buffet kan een leuke afsluiter van deze dag zijn.

Bronnen:
Voor rondleidingen in Limburg
- Genk: www.genk.be en integratie@genk.be
- Beringen: www.beringen.be en integratie.beringen@telenet.be
- Houthalen-Helchteren: www.houthalen-helchteren.be en welzijn@houthalen-Helchteren.be.
- Heusden-Zolder: www.heusden-zolder.be en welzijn.lokale.economie@heusden-zolder.be
- Maasmechelen: www.maasmechelen.be en dip-maasmechelen@maasmechelen.be

Voor rondleidingen in Antwerpen:
- www.antwerpenaverechts.be

Voor rondleidingen in Brussel
- Brussel anders bekeken. Wijkzoektocht in samenwerking met School zonder Racisme: www.schoolzonderracisme.be en www.brukselbinnenstebuiten.be

ACTIVITEIT: watercomfort - cultuur

Thema: milieu en water
Duur: 1 lesuur
Doelgroep: derde graad TSO
Eindtermen: 7, 10-13

Verloop:
We zijn met steeds meer mensen op de wereld die steeds meer water vervuilen. Organiseer een klassikaal debat tussen de leerlingen over watercomfort - cultuur. Volgende vragen kunnen hierbij gebruikt worden: "Kunnen we ons een leven met minder water voorstellen? Wat kunnen we doen om minder te vervuilen? Zijn vegetariers bewustere waterconsumenten?..."

Bronnen:
- "XARD II, water is eindig. Van water krijg je geen kater", Protos, 2006 en www.xard.be
Dit is een cd-rom met lesmateriaal over water, aangevuld met werkbladen voor de leerlingen, lesmap voor de leerkracht en educatieve website.
- www.waterfootprint.org: een website om de ecologische voetafdruk te meten van je waterverbruik.
- "Toto H2O", Broederlijk Delen, 2007
Een educatief spel rond drinkwater in Burkina Faso.
- "Troubled waters", Green Belgium, 2007 en www.troubledwaters.be
Een educatief pakket over water in de wereld met dvd, quiz, rollenspel, posters, foto's en werkbladen voor de leerlingen.
- "Oceanen", Centrum voor Mondiaal Onderwijs, 2006 en www.cmo.nl
Dit lespakket bestaat uit heel wat achtergrondinformatie over de vervuiling van de oceanen.
- "Watersteden", Ontwikkelingseducatie Stedenband Amsterdam, 2003
Dit lespakket bestaat uit een cd-rom met vier onderdelen: een waterwebquiz, een debat, een praktische opdracht en een posterpresentatie.

ACTIVITEIT: de wereld aan tafel

Thema: landbouw in de wereld
Duur: 2 lesuren
Doelgroep: derde graad TSO
Eindtermen: 7, 10-13

Verloop:
Organiseer een korte quiz over de import en export van landbouwproducten wereldwijd. Enkele voorbeeldvragen hierbij zijn:
"Welk Aziatisch land voert het meeste rijst uit? Thailand, India of Vietnam?", "Wie is de grootste invoerder van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden? De VS, Japan, of de Europese Unie?", "Wie is de belangrijkste uitvoerder van tarwe? Australie, de VS of de Europese Unie?"
Dit type vragen kan je stellen als inleiding of als slot van het spel "De wereld aan tafel". Tijdens dit spel krijgt elke leerling de rol van boer in het Zuiden, boer in het Noorden of wereldleider. Leerlingen krijgen vanuit hun rol een inzicht in de verdeling van de landbouw en de invloed van wereldleiders hierop.

Bronnen:
- "De wereld aan tafel", Centrum voor Informatieve Spelen, 2006
- www.goedewaar.nl: een website over duurzame productie en consumptie.
- Voor de campagne rond de EPA's publiceerde 11.11.11 vorig jaar de lesbundel "Europa pluimt Afrika", gratis te downloaden via www.11.be.
- www.ikwilniet.org/wereldinbeeld/aardrijkskunde.php is een educatief pakket voor aardrijkskunde over voedsel in de wereld.

ACTIVITEIT: de voetafdruk van onze school

Thema: milieu en duurzame ontwikkeling
Duur: 5 lesuren
Doelgroep: derde graad ASO
Eindtermen: 7, 10, 27-29

Verloop:
Laat de leerlingen individueel kennismaken met www.voetafdruk.be. Aan de hand van vragen meten ze de impact van hun levenswijze op het milieu. Vervolgens denken ze tijdens een kringgesprek na over acties die leerlingen en leerkrachten kunnen ondernemen om de ecologische voetafdruk van de school te verminderen. Voer deze kringgesprekken in verschillende klassen en stel per klas een charter op. Uit alle chartervoorstellen kiest de leerlingenraad het beste en meest haalbare.
Daarna maken de leerlingen een affiche met de inhoud van dit charter. Deze affiches hang je later op in de gangen van de school zodat iedereen kan proberen mee te werken om de doelstellingen van het charter te bereiken.

Bronnen:
- www.voetafdruk.be
- "Nut en noodzaak van de mondiale voetafdruk", Juffermans J., 2006. Je kan het boek downloaden op www.janjuffermans.nl/inhoud/inhoud.htm.
- www.vakantievoetafdruk.nl: meet op deze website de duurzaamheid van vakanties, weekendjes en dagjes uit.
- www.voedselvoetafdruk.nl: meet de voetafdruk die we nalaten met ons voedselpatroon.
- www.milieuzorgopschool.be: leidraad bij het zoeken naar tips om je ecologische voetafdruk op school te verkleinen.