Democratie & Burgerzin

Wat is dat, democratie en burgerzin?

In een democratie heeft iedereen in principe dezelfde rechten en plichten. In de praktijk is dat niet altijd eenvoudig. Elke democratie heeft burgers nodig die actief deelnemen aan de samenleving en die getuigen van burgerzin. Participeren kan binnen je eigen omgeving, maar ook op nationaal of zelfs op internationaal niveau. Participeren moet natuurlijk wel mogelijk zijn. Politieke participatie is bijvoorbeeld alleen mogelijk voor volwaardige burgers. Wie uitgesloten is uit het sociale systeem kan niet politiek participeren.

Hoe werk je rond democratie en burgerzin in de klas en op school?

HOOFD

Niet alle landen hebben een democratische bestuursvorm. Er zijn ook dictaturen, totalitaire regimes en autoritaire regimes. Leg je leerlingen het verschil uit tussen deze verschillende bestuursvormen.

Binnen democratieën verlopen verkiezingen niet overal op dezelfde manier. Bespreek bijvoorbeeld de organisatie van de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten of Frankrijk, en vergelijk met ons land. Het stemrecht houdt ook niet overal hetzelfde in. In België hebben we algemeen stemrecht sinds 1948 en opkomstplicht sinds 1893. Deze opkomstplicht is vrij uniek. België is 1 van de 3 Europese landen waar die bestaat.  Leer je leerlingen over de staatsstructuren en de grondwet.

In een democratie zijn er verschillende bestuursstructuren. Bespreek de scheiding van machten en hun bevoegdheden. Geef voorbeelden over onze verschillende bestuursniveaus: gemeente, provincie, gewesten, gemeenschappen, federaal en internationaal.

HART

Zet een klasdiscussie op. Zo leren leerlingen hun eigen mening uiten, en naar elkaar luisteren.

 

HANDEN

Laat je leerlingen mee beslissen over projecten en uitstappen. Ga op stap en kijk wat er gebeurt in de omgeving van de school. Leer hen organisaties kennen waar ze hun steentje kunnen bijdragen. Of laat hen vrijwilligerswerk doen in een rust- en verzorgingstehuis, de Oxfam Wereldwinkel, een buurtwinkel, …

Kleur Bekennen zet in op democratie en burgerzin

Burgerzin is een belangrijk begrip voor wereldburgers. Kleur Bekennen wil dat een project of traject rond wereldburgerschapseducatie niet alleen door leerkrachten wordt gedragen. We zoeken samen met de leerkrachten die we adviseren of begeleiden naar mogelijkheden voor leerlingenparticipatie. Laat leerlingen participeren in de voorbereiding, organisatie en evaluatie van een project. Zo leren ze mee denken en mee beslissen. Dit is ook leuker dan gewoon maar meedoen!

Haal je inspiratie uit deze bundel van materialen over dit onderwerp.

Actualiteit: radicalisering

De vreselijke aanslagen in Parijs, Brussel, Nice en elders in de wereld tonen hoe kwetsbaar onze samenleving is. Meer en meer zien we dat angst de overhand krijgt. De polariserende uitspraken op sociale media nemen toe. Gelukkig is er ook sprake van veel solidariteit en het niet willen toegeven aan angst. In dialoog blijven met elkaar is meer dan ooit belangrijk. En weten hoe je met zin voor nuance omgaat met alle berichten in de media.

Ga de dialoog aan in de klas aan de hand van de Infofiche op deze pagina.

Ontdek meer educatief aanbod in de Inspiratiebundel radicalisering of toon onderstaande video die dieper ingaat op radicalisering in onze samenleving:

Oei.. radicalisering ook bij ons